Data ważności na opakowaniu to nie jeden komunikat, lecz dwa całkowicie różne systemy informowania o żywności. Mylenie etykiety „najlepiej spożyć przed” z etykietą „należy spożyć do” to jeden z najczęstszych błędów konsumentów, który prowadzi jednocześnie do dwóch szkodliwych skrajności: wyrzucania dobrego jedzenia lub spożywania produktów stwarzających realne ryzyko zdrowotne. Niemarnowanie żywności i bezpieczeństwo żywności nie muszą stać w sprzeczności – wystarczy zrozumieć, co producent faktycznie komunikuje na etykiecie.
Poniższy przewodnik wyjaśnia różnicę między obiema datami, opisuje metody oceny przydatności produktu do spożycia bez zerkania na opakowanie oraz przedstawia regulacje prawne, które kształtują oznakowanie żywności w Unii Europejskiej. Wiedza ta pozwala działać zgodnie z zasadami zero waste kuchni bez narażania zdrowia.
Spis treści
- Czym jest data „najlepiej spożyć przed” i co oznacza dla jakości produktu
- Czym jest data „należy spożyć do” i dlaczego dotyczy bezpieczeństwa, nie smaku
- Kluczowe różnice między obiema datami – tabela porównawcza
- Co się dzieje z jedzeniem po przekroczeniu daty „najlepiej spożyć przed”
- Czy można jeść produkty po dacie „należy spożyć do” – ocena ryzyka
- Jak ocenić przydatność produktu bez patrzenia na datę – metoda organoleptyczna
- Które produkty psują się najszybciej po przekroczeniu daty i wymagają szczególnej uwagi
- Jak prawidłowe przechowywanie przedłuża ważność produktów po dacie „najlepiej spożyć przed”
- Niemarnowanie żywności a daty ważności – jak czytać etykiety i działać zgodnie z zero waste
- Co mówi prawo UE o datach ważności na opakowaniach żywności
- Najczęstsze błędy przy interpretacji dat ważności i jak ich unikać
Czym jest data „najlepiej spożyć przed” i co oznacza dla jakości produktu
Data „najlepiej spożyć przed” (BBD, z ang. Best Before Date) to termin przydatności do spożycia odnoszący się wyłącznie do jakości sensorycznej produktu, a nie do jego bezpieczeństwa mikrobiologicznego. Producent gwarantuje, że do wskazanej daty żywność zachowuje pełnię smaku, aromatu, tekstury i wartości odżywczych – pod warunkiem że jest przechowywana zgodnie z instrukcją na opakowaniu.
Po przekroczeniu tej daty produkt nie staje się automatycznie niebezpieczny. Makaron traci aromat, herbata słabnie w smaku, konserwa może nieznacznie zmienić konsystencję – jednak żadna z tych zmian nie oznacza ryzyka zatrucia pokarmowego. Termin „najlepiej spożyć przed” pojawia się na produktach o długiej trwałości: suchych makaronach, ryżu, mące, kaszach, konserwach, przetworach, płatkach zbożowych, miodzie, occie i kawie.
Obowiązek stosowania tej formy oznakowania żywności wynika z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Artykuł 24 tego rozporządzenia precyzuje, że data minimalna trwałości to data, do której żywność zachowuje swoje szczególne właściwości przy właściwym przechowywaniu. Rozumienie tej definicji jest podstawą niemarnowania żywności w praktyce – produkty BBD po terminie w wielu przypadkach nadają się do spożycia i wymagają jedynie krótkiej oceny organoleptycznej przed użyciem.
Czym jest data „należy spożyć do” i dlaczego dotyczy bezpieczeństwa, nie smaku
Data „należy spożyć do” (Use By Date) to termin przydatności do spożycia wyznaczający granicę bezpieczeństwa mikrobiologicznego żywności – jej przekroczenie stwarza realne ryzyko zdrowotne niezależnie od wyglądu i zapachu produktu. Jest to data graniczna, a nie orientacyjna. Producent określa ją na podstawie badań mikrobiologicznych potwierdzających, że po tym dniu stężenie potencjalnie szkodliwych mikroorganizmów może osiągnąć poziom zagrażający zdrowiu.
Oznakowanie żywności etykietą „należy spożyć do” stosuje się dla produktów szybko psujących się pod względem mikrobiologicznym: surowego mięsa i drobiu, świeżych ryb i owoców morza, niepasteryzowanych produktów mlecznych, mielonych wyrobów mięsnych, gotowych sałatek z sosem i pakowanych wędlin. Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 ustanawiające ogólne zasady prawa żywnościowego nakłada na producentów i sprzedawców obowiązek wycofania z obrotu żywności, która nie spełnia wymagań bezpieczeństwa – a produkt po dacie Use By z definicji nie spełnia tych wymagań.
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) jednoznacznie wskazują, że bezpieczeństwo żywności w przypadku produktów z datą „należy spożyć do” nie może być oceniane organoleptycznie. Patogeny takie jak Listeria monocytogenes czy Salmonella mogą namnażać się w ilości szkodliwej dla zdrowia, nie powodując żadnych widocznych ani wyczuwalnych zmian w produkcie. Przechowywanie produktów spożywczych po tej dacie – nawet w idealnych warunkach – nie eliminuje ryzyka.
Kluczowe różnice między obiema datami – tabela porównawcza
Różnica między obiema datami ważności jest fundamentalna dla niemarnowania żywności przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa żywności. Poniższa tabela porównawcza zestawia oba systemy oznakowania żywności według kluczowych kryteriów.
| Kryterium | „Najlepiej spożyć przed” (BBD) | „Należy spożyć do” (Use By) |
|---|---|---|
| Dotyczy | Jakości sensorycznej i odżywczej | Bezpieczeństwa mikrobiologicznego |
| Przykłady produktów | Makaron, ryż, konserwy, mąka, miód, kawa, herbata | Surowe mięso, ryby, nabiał, gotowe sałatki, wędliny |
| Co po terminie | Możliwa utrata smaku, aromatu, tekstury | Ryzyko namnożenia patogenów |
| Ryzyko zdrowotne | Niskie lub żadne – wymaga oceny organoleptycznej | Wysokie – nie należy spożywać |
| Możliwość oceny zmysłowej | Tak – wzrok, zapach, smak pomagają podjąć decyzję | Nie – patogeny są niewykrywalne zmysłami |
| Prawo UE | Rozporządzenie 1169/2011, art. 24 | Rozporządzenie 1169/2011, art. 24 + Rozporządzenie 178/2002 |
Które produkty otrzymują datę „najlepiej spożyć przed”, a które „należy spożyć do”
Podział produktów spożywczych między oba systemy datowania wynika z charakteru ich składu i tempa psucia się pod względem mikrobiologicznym.
Produkty z datą „najlepiej spożyć przed”:
- Suche produkty zbożowe: makaron, ryż, kasza, mąka, płatki owsiane
- Napoje i używki: kawa, herbata, kakao
- Słodzone i konserwowane: miód, dżemy, konfitury, przetwory w occie
- Konserwy: warzywne, rybne, mięsne (sterylizowane)
- Produkty suszone: grzyby, zioła, przyprawy, orzechy
Produkty z datą „należy spożyć do”:
- Mięso surowe i drób nieopakowany próżniowo
- Świeże ryby i owoce morza
- Niepasteryzowane mleko i sery świeże
- Gotowe dania i sałatki z sosem
- Pakowane wędliny i pasztety
- Produkty z surowego jajka (np. majonez bez konserwantów)
Co się dzieje z jedzeniem po przekroczeniu daty „najlepiej spożyć przed”
Po przekroczeniu daty „najlepiej spożyć przed” w żywności zachodzą zmiany sensoryczne i chemiczne, które wpływają na jakość produktu, lecz nie na jego bezpieczeństwo mikrobiologiczne. Termin przydatności do spożycia w systemie BBD jest gwarancją jakości, a nie barierą bezpieczeństwa.
Makaron przechowywany sześć miesięcy po dacie „najlepiej spożyć przed” może stracić delikatny pszeniczny aromat, lecz nie zmienia struktury gotowania ani wartości odżywczych w stopniu istotnym klinicznie. Olej roślinny może po terminie ulec procesowi jełczenia – oznacza to powstawanie aldehydów i wolnych kwasów tłuszczowych wpływających negatywnie na smak i potencjalnie na wartość żywieniową, jednak nie jest to ryzyko zatrucia pokarmowego. Mąka może nabrać obcego zapachu pochłoniętego z otoczenia, a produkty, które tracą smak poza lodówką, jak niektóre orzechy czy nasiona, mogą jełczeć szybciej. Warto zapoznać się z tym, jak produkty, które tracą smak poza lodówką reagują na niewłaściwe przechowywanie.
Zmiany odżywcze po przekroczeniu daty BBD obejmują przede wszystkim degradację witamin wrażliwych na utlenianie – witaminy C i E – oraz karotenoidów. Zmiany te są jednak procesem gradacyjnym i nie powodują nagłego przeskoku z bezpiecznego do niebezpiecznego. W produktach suchych zachodzą też zmiany chemiczne wpływające na smak potraw, które są naturalnym efektem reakcji oksydacyjnych zachodzących z czasem. Bezpieczeństwo żywności z kategorii BBD zależy przede wszystkim od warunków przechowywania produktów spożywczych, a nie wyłącznie od kalendarza.
Czy można jeść produkty po dacie „należy spożyć do” – ocena ryzyka
Nie – produktów po dacie „należy spożyć do” nie zaleca się spożywać, ponieważ bezpieczeństwo żywności nie może być w tym przypadku ocenione zmysłami ani na podstawie wyglądu opakowania. Data graniczna Use By wyznacza moment, po którym ryzyko mikrobiologiczne wzrasta do poziomu uznanego za nieakceptowalny przez regulacje unijne i krajowe organy nadzoru.
Zagrożenie wynika z charakteru patogenów takich jak Listeria monocytogenes i Salmonella. Listeria monocytogenes jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ namnaża się w temperaturach lodówkowych (od 2 do 4 stopni Celsjusza), nie zmienia wyglądu ani zapachu produktu i może prowadzić do listeriozzy – choroby szczególnie groźnej dla kobiet w ciąży, osób starszych i osób z osłabionym układem odpornościowym. Według danych EFSA z 2025 roku Listeria monocytogenes odpowiada za śmiertelność sięgającą 17,6 procent wśród potwierdzonych przypadków listeriozy w Unii Europejskiej. Salmonella z kolei po spożyciu zakażonego produktu powoduje zatrucie pokarmowe z objawami pojawiającymi się od 6 do 72 godzin.
Denaturacja białek w produktach spożywczych po terminie Use By nie eliminuje ryzyka – procesy chemiczne zachodzące w białkach pod wpływem czasu i temperatury mogą wręcz sprzyjać namnażaniu się bakterii przez zmianę struktury produktu. Więcej o mechanizmach denaturacji białek w produktach spożywczych wyjaśnia dedykowany artykuł na tej stronie.
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza ani dietetyka. W razie wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa spożytego produktu należy skontaktować się z lekarzem.
Jak ocenić przydatność produktu bez patrzenia na datę – metoda organoleptyczna
Ocena organoleptyczna to metoda oceny jakości żywności przy użyciu zmysłów – wzroku, węchu, dotyku i smaku – stosowana jako uzupełnienie informacji o terminie przydatności do spożycia. Metoda ta jest skuteczna i zalecana wyłącznie w odniesieniu do produktów z datą „najlepiej spożyć przed” (BBD). Nie zastępuje daty „należy spożyć do” i nie może być stosowana do produktów z kategorii Use By – patogeny są w tych produktach niewidoczne i niewyczuwalne zmysłami.
Ocena organoleptyczna stanowi ważne narzędzie niemarnowania żywności w praktyce zero waste kuchni. Wiele produktów BBD po terminie nadaje się do bezpiecznego spożycia i odrzucenie ich bez sprawdzenia jest marnotrawstwem. Oznakowanie żywności podaje datę jako dolną granicę gwarancji jakości, nie jako wyrok. Przechowywanie produktów spożywczych w odpowiednich warunkach może znacząco wydłużyć czas, przez który produkt zachowuje akceptowalną jakość. Ocena organoleptyczna umożliwia podjęcie świadomej, bezpiecznej decyzji i jest szczegółowo opisana w sekcji poniżej.
Wzrok, zapach, dotyk i smak – kolejność sprawdzania produktu przed zjedzeniem
Sprawdzanie produktu z datą „najlepiej spożyć przed” należy przeprowadzać w ustalonej kolejności, od najbardziej do najmniej oczywistych sygnałów ostrzegawczych. Poniżej 4 kroki oceny organoleptycznej:
- **Wzrok – ocena wizualna opakowania i produktu.** Sprawdź opakowanie pod kątem uszkodzeń, wybrzuszeń (w przypadku konserw) i śladów wilgoci. Na produkcie szukaj pleśni – nawet najmniejsza niebieskawa, zielona lub biała plamka oznacza dyskwalifikację całości, nie tylko miejsca porażenia. W produktach suchych sprawdź, czy nie ma obecności owadów lub ich śladów.
- **Zapach – węch jako główny sygnał ostrzegawczy.** Zapach jełki w tłuszczach (olejach, orzechach, produktach mącznych z tłuszczem) to sygnał utlenienia – produkt nie jest niebezpieczny, lecz stracił wartość odżywczą i smakową. Kwaśny, drożdżowy lub gnilny zapach w produktach, które nie powinny go mieć (mąka, makaron, kasza sucha), to sygnał wykluczający spożycie. Produkty o wyraźnie zmienionej woni należy odrzucić.
- **Dotyk – ocena tekstury produktu.** Produkty suche powinny pozostać sypkie i suche. Zbrylenie mąki lub cukru z powodu wilgoci może sprzyjać namnażaniu pleśni, nawet jeśli nie jest widoczna gołym okiem. Śluzowata tekstura produktu w jakimkolwiek produkcie białkowym to bezwzględny sygnał wykluczający i dowód, że produkt nie powinien był znaleźć się w tej kategorii.
- **Smak – ostateczna weryfikacja, tylko gdy poprzednie kroki nie wzbudziły wątpliwości.** Próbka powinna być mała. Smak zjełczały w orzechach lub oleju wskazuje na utlenienie – produkt można odrzucić ze względów jakościowych. Smak nieprzyjemny, gorzki lub kwaśny w produkcie, który nie powinien tak smakować, wyklucza dalsze spożycie. Nigdy nie próbuj produktu, jeśli wzrok lub zapach wzbudziły jakiekolwiek wątpliwości.
- Przenoś produkty sypkie z oryginalnych opakowań papierowych lub foliowych do szczelnych pojemników do przechowywania żywności, które eliminują kontakt z wilgocią i powietrzem. Dobrze dobrane [pojemniki do przechowywania żywności](pojemniki-do-przechowywania-zywnosci-w-lodowce) mogą znacząco przedłużyć trwałość produktów.
- Stosuj zasadę ciemności: produkty wrażliwe na światło (oleje tłoczone na zimno, mąki razowe) przechowuj w szafkach z dala od okien.
- Zamrażaj produkty sypkie i suche, które zbliżają się do terminu BBD – kasza, mąka, bułka tarta dobrze znoszą zamrażanie i zachowują jakość przez wiele miesięcy.
- Sprawdzaj regularnie stan produktów i stosuj zasadę rotacji – produkty z krótszym terminem umieszczaj z przodu. Kompletny przewodnik po [organizacji lodówki i niemarnowaniu jedzenia](jak-zorganizowac-lodowke-niemarnowanie-jedzenia-system-rotacja) pomaga wdrożyć te zasady w praktyce.
- **Sprawdzaj datę ważności przed włożeniem produktu do koszyka.** Wybieraj produkty z krótszym terminem, jeśli planujesz je użyć w najbliższych dniach, i z dłuższym, jeśli potrzebujesz zapasu. Nie kieruj się wyłącznie ceną.
- **Stosuj zasadę rotacji FIFO (First In, First Out) w lodówce i spiżarni.** Nowe zakupy umieszczaj z tyłu, starsze produkty przesuwaj do przodu. Wdrożenie [systemu FIFO w domowej lodówce](system-fifo-w-lodowce) to jedna z najskuteczniejszych metod niemarnowania żywności.
- **Planuj posiłki na 3-5 dni do przodu.** Lista zakupów oparta na konkretnym menu eliminuje impulsywne zakupy produktów, których nie zdążysz wykorzystać przed terminem.
- **Zamrażaj żywność przed upłynięciem terminu Use By, jeśli nie zdążysz jej zużyć.** Zamrożenie produktu przed datą graniczną zatrzymuje namnażanie patogenów i przedłuża bezpieczne przechowywanie.
- **Rób przegląd lodówki i spiżarni dwa razy w tygodniu.** Regularne sprawdzanie stanu produktów spożywczych pozwala reagować zanim termin przydatności do spożycia zostanie przekroczony.
- **Mylenie „najlepiej spożyć przed” z „należy spożyć do”.** To najkosztowniejszy błąd w obu kierunkach: prowadzi do wyrzucania bezpiecznych produktów BBD lub do spożywania niebezpiecznych produktów Use By. Korekta: zanim zdecydujesz, przeczytaj dokładnie, które oznakowanie widnieje na etykiecie.
- **Ignorowanie daty „należy spożyć do” jako niewiążącej.** Część konsumentów traktuje Use By jak BBD i ocenia produkt zmysłami. Patogeny są niewidoczne i niewyczuwalne – ta metoda zawodzi w przypadku produktów z datą graniczną. Korekta: datę Use By traktuj jako nieprzekraczalną granicę bezpieczeństwa żywności.
- **Nieuwzględnianie warunków przechowywania przy ocenie daty.** Termin przydatności do spożycia jest ważny tylko przy zachowaniu instrukcji producenta. Makaron trzymany w wilgotnej szafce może zepsuć się przed terminem; sucha mąka w szczelnym pojemniku może zachować jakość długo po nim. Korekta: sprawdź warunki przechowywania na etykiecie i porównaj z faktycznym miejscem składowania.
- **Wyrzucanie produktów BBD tuż po terminie bez oceny organoleptycznej.** To najczęstsze źródło niepotrzebnego marnotrawstwa żywności. Korekta: zastosuj 4-krokową ocenę organoleptyczną (wzrok, zapach, dotyk, smak) przed podjęciem decyzji.
- **Zakładanie, że zamrożony produkt nie ma daty ważności.** Zamrażanie spowalnia procesy biologiczne, ale ich nie zatrzymuje. Termin przydatności do spożycia w zamrażarce jest dłuższy, lecz nie nieskończony. Korekta: oznaczaj datą zamrożenia każdy produkt wkładany do zamrażarki.
- **Nieczytanie etykiety po otwarciu opakowania.** Wiele produktów ma dwie informacje: datę ważności przed otwarciem i zalecaną datę spożycia po otwarciu (np. „po otwarciu spożyć w ciągu 3 dni”). Ignorowanie tej drugiej informacji to pominięcie kluczowej wskazówki bezpieczeństwa. Korekta: czytaj etykietę całościowo, nie tylko pole z datą.
Które produkty psują się najszybciej po przekroczeniu daty i wymagają szczególnej uwagi
Produkty spożywcze różnią się znacznie tempem psucia po przekroczeniu daty ważności. Dla celów niemarnowania żywności i bezpieczeństwa żywności warto rozróżnić trzy poziomy ryzyka.
Wysokie ryzyko – bezpieczeństwo żywności w tej grupie jest krytyczne:
Mięso surowe i drób, świeże ryby i owoce morza, jajka bez obróbki termicznej, niepasteryzowane sery miękkie i mleko. Produkty tej grupy z reguły posiadają datę „należy spożyć do” i nie powinny być spożywane po jej przekroczeniu. Temperatura, wilgotność i czas działają tu synergicznie na rzecz namnażania się patogenów.
Średnie ryzyko – termin przydatności do spożycia wymaga uważnej oceny:
Otwarte słoiki przetworów po kontakcie z powietrzem, gotowe dania kupowane chłodzone, produkty z nabiału po otwarciu opakowania, wędliny po otwarciu próżni. Przechowywanie produktów spożywczych w tej kategorii w niskiej temperaturze jest kluczowe. Wg danych Instytutu Żywności i Żywienia (IZZ) z 2025 roku większość zatruć pokarmowych w gospodarstwach domowych w Polsce wynika z nieprawidłowego przechowywania już otwartych produktów, nie z użycia żywności tuż po terminie.
Niskie ryzyko – dobre kandydatury do zero waste kuchni:
Produkty suszone, kiszonki (kapusta kiszona, ogórki kiszone), miód, ocet, sól kamienna i jodowana, cukier, suche strączkowe. Grupa ta najczęściej nosi datę „najlepiej spożyć przed” i nawet kilka miesięcy po terminie, przy prawidłowym przechowywaniu, zachowuje bezpieczeństwo i znaczną część walorów jakościowych. Oznakowanie żywności dla tych produktów to bardziej gwarancja jakości niż ostrzeżenie.
Jak prawidłowe przechowywanie przedłuża ważność produktów po dacie „najlepiej spożyć przed”
Prawidłowe przechowywanie produktów spożywczych jest głównym czynnikiem decydującym o tym, jak długo po dacie „najlepiej spożyć przed” żywność zachowuje jakość. Temperatura, wilgotność powietrza i szczelność opakowania wpływają na tempo reakcji chemicznych i biologicznych degradujących produkt.
Temperatura jest parametrem krytycznym: każde 10 stopni Celsjusza wzrostu temperatury w przybliżeniu podwaja tempo reakcji oksydacyjnych i enzymatycznych. Produkty oznaczone BBD przechowywane w chłodnym, suchym i ciemnym miejscu zachowują jakość wyraźnie dłużej niż deklaruje producent. Mąka przechowywana w temperaturze 10 stopni Celsjusza zamiast pokojowych 22 stopni może zachować właściwości przez dwa razy dłużej. Orzechy i nasiona – produkty bogate w tłuszcze nienasycone – warto przechowywać w lodówce lub zamrażarce, ponieważ niskie temperatury istotnie spowalniają jełczenie.
Oto 4 praktyczne wskazówki przedłużające trwałość produktów BBD po terminie:
Niemarnowanie żywności a daty ważności – jak czytać etykiety i działać zgodnie z zero waste
Niemarnowanie żywności zaczyna się od poprawnego odczytu oznakowań na opakowaniach. Rozróżnienie daty „najlepiej spożyć przed” od „należy spożyć do” to jeden z fundamentów zero waste kuchni, który pozwala uniknąć wyrzucania żywności bezpiecznej i dobrej jakościowo.
Według szacunków Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) marnuje się około jednej trzeciej całej produkowanej żywności. Znaczną część tego marnotrawstwa generują konsumenci, którzy traktują wszystkie daty ważności jednakowo i wyrzucają produkty BBD bezpośrednio po upłynięciu terminu, bez oceny organoleptycznej. Zrozumienie, że termin przydatności do spożycia w systemie BBD to gwarancja jakości, a nie data wyrzucenia, radykalnie zmienia podejście do zarządzania żywnością w domu.
Filozofia zero waste kuchni łączy wiedzę o datach ważności z umiejętnością oceny produktu, planowaniem zakupów i właściwym rozmieszczeniem produktów w przestrzeni chłodniczej. Znajomość stref temperaturowych w lodówce oraz systemu rotacji produktów to kolejny krok po zrozumieniu dat. Bezpieczeństwo żywności i niemarnowanie żywności nie wykluczają się – uzupełniają.
Jak planować zakupy i rotację produktów, żeby nie wyrzucać jedzenia przed terminem
Planowanie zakupów z uwzględnieniem terminów przydatności do spożycia to praktyczna realizacja zasad zero waste kuchni. Poniżej 5 kroków, które realnie ograniczają marnotrawstwo żywności:
Co mówi prawo UE o datach ważności na opakowaniach żywności
Oznakowanie żywności datami ważności w Unii Europejskiej reguluje przede wszystkim Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności. Artykuły 24 i 26 tego rozporządzenia precyzują zasady stosowania obu rodzajów dat.
Zgodnie z przepisami data minimalna trwałości („najlepiej spożyć przed”) jest obowiązkowa dla zdecydowanej większości produktów. Termin przydatności do spożycia („należy spożyć do”) stosuje się w przypadku środków spożywczych, które ze względów mikrobiologicznych mogą po krótkim czasie stanowić bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia. Rozporządzenie przewiduje istotne wyjątki od obowiązku stosowania dat: etykieta żywności nie musi zawierać daty w przypadku octu, soli kuchennej, cukru w kawałkach, wyrobów cukierniczych z samego cukru, gumy do żucia oraz alkoholi zawierających powyżej 10 procent objętościowych alkoholu. Świeże owoce i warzywa nieskrojone również są zwolnione z tego wymogu.
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów o bezpieczeństwie żywności w Polsce sprawuje Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) we współpracy z Inspekcją Handlową. Stan na 2026 rok: trwają prace legislacyjne na szczeblu unijnym zmierzające do uproszczenia systemu datowania żywności i ograniczenia marnotrawstwa przez lepsze edukowanie konsumentów na etykietach produktów.
Najczęstsze błędy przy interpretacji dat ważności i jak ich unikać
Błędy przy odczytywaniu dat ważności generują zarówno niepotrzebne marnotrawstwo, jak i realne ryzyko zdrowotne. Niemarnowanie żywności wymaga znajomości obu stron problemu.
Redaktor Naczelna portalu stowarzyszenie-biedronka.pl. Specjalizuje sie w nauce o zywnosci i zdrowym zywieniu.